Flag of Uzbekistan.svg Oʻzbekcha (uz)
Tahrirlash

Morfologik va sintaktik xususiyatlariTahrirlash

be-kor

AytilishiTahrirlash

EtimologiyasiTahrirlash

BEKOR Bu tojikcha ravish 'yoʻq' maʼnosini ifodalaydigan be- old qo'shimchasini (ТжРС, 544) 'ish' maʼnosini anglatadigan "kor" otini qo'shib hosil qilingan va "ish bilan mashgʻul boʻlmagan holda" maʼnosini anglatadi (OʻTIL , I, 97) Bu ravish bilan oʻzbek tilida bekorchi, bekorchilik otlari xosil qilingan.
Oʻzbek tilining etimologik lugʻati (III-jild) maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.

f. ~ ishsiz

Maʼnoviy xususiyatlariTahrirlash

MaʼnosiTahrirlash

1 Ishdan xoli, ishi yoʻq; boʻsh, ishsiz, beish.◆  Bekor turguncha, bekor ishla. Maqol.◆  Bekordan hamma bezor. Maqol. a◆ Hasanali] O'zi kun uyida bekor zerikkanlikdan, Hojiga aytib, bir-muncha dastmoya bilan guzardan baqqollik doʻkoni ochgan edi. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

Bekor boʻlmoq 1) amal-vazifadan tushmoq; ishdan boʻshamoq; 2) kuchini yoʻqotmoq. ◆ Bu qonun yangi iildan bekor boʻladi; 3) yaramaydigan, arzimaydigan, foydasiz boʻlib qolmoq.◆  Bekor boʻldi iqtidorim, bekor boʻldi yuragim, Bekor boʻldi sheriyatim u goʻzalning qoshida. A. Oripov. Bekor qilmoq 1) ishdan boʻshatmoq, ozod qilmoq.◆ Gap yana Boʻtaboy toʻgʻrisida, — dedi Bektemirov, — uni vaqtincha raislikdan bekor qilgan edik. S. Ahmad, Hukm; 2) amaldan, kuchdan qoldirmoq.◆  Qarorni bekor qilmoq; 3) behuda ovora boʻlmoq.

2 Behuda, befoyda; oʻrinsiz, chakki.◆  Bekor gap! Oʻlimdan xabarim bor, bu gapdan xabarim yoʻq. A. Qahhor, Ogʻriq tishlar.◆  Vali aka.. keyin bosigʻi bilan gapirdi: -Bekor xafa boʻlasiz, oʻzingiz oʻylab koʻring axir. M. Ismoiliy, Fargʻona t.o.◆  - Bu gapni bekor boshlab qoʻyibman, — deb achindi Qudrat. H. Nazir, Soʻnmas chaqmoqpar.

Bekor aytibsiz Chakki aytibsiz, ayt-masangiz ham boʻlardi.◆  Mening kelganimni unga bekor aytibsiz. Bekor ketdi Behuda ketdi, zoye boʻldi; foydasi boʻlmadi.◆  Halol mehnat bekor ketmaydi. n Hasan soʻfi bilan Alim buva: Unga tushuntirsak, zora .. "Xalq mehnati bekor ketmasin, xalq behuda jabr koʻrmasin", deb xalqqa achinar, shafqat qilar, deb kelgan edi. M. Ismoiliy, Fargʻona t.o.◆  Uzoq mashqlar bekor ketmagan ekan. P. Qodirov, Yulduzli tunlar.

3 kesim vzf. Yolgʻon, notoʻgʻri; foydasiz. ◆ Bir yildan beri yarali qalbida ardoqlagani, jamoa meni bir koʻrsam deb zoru intizor boʻlgani bekor, bekor! M. Ismoiliy, Fargʻona t.o.◆  Yigʻlamagin, aslo qoʻrqma, Ahmadjon, Hamma soʻz bekordir, Xudoydan boʻldi. "Yusuf va Ahmad".


SinonimlariTahrirlash

AntonimlariTahrirlash

БЕКОР. Oʻzbek tilining izohli lugʻati maʼlumotlaridan foydalanilgan; q. Adabiyotlar roʻyxati.


TarjimalariTahrirlash

bekorchi

Ruscha ru

bekor
1
не имеющий дела или работы, ничем не занятый, праздный, свободный; // без дела, праздно; ◆ ~ vaqt(lar)da в свободное время, на досуге; ◆ ~ qilmoq отменять, лишать силы (какой-л. закон, распоряжение и т. п.); аннулировать; упразднять; расторгать денонсировать (договор); кассировать (выборы, решение суда); ◆ qarorni ~ qilmok отменять решение; ◆ ishdan ~ qilmoq освобождать от работы; ◆ ~ turmoq стоять без дела, простаивать; ◆ ~ turish простой, остановка в работе; ◆ ~ yurmoq ходить без дела, бездельничать; ◆ ~ oʻtirmoq сидеть праздно, сидеть сложа руки;
2 напрасный, пустой; // напрасно, зря, попусту; даром; ◆ uning mehnati ~ ketmadi его труд не пропал даром; ◆ ~ qilibman зря я (так) сделал; ◆ ~ gap вздор; пустые, вздорные, необоснованные разговоры; ◆ ~ aytibsan ты это зря (вздор) говоришь, ничего подобного; ◆ ~ turgancha ~ ishla посл. чем стоять без дела, лучше работай даром.